آموزش، هم فرآیند دو سویه ارتباط بین معلم و شاگرد است و هم فرآیند دو‌طرفه یاددهی و یادگیری که در روش سنتی آن، معمولا اطلاعات، مهارت‌ها و نگرش‌ها از معلم به شاگرد منتقل می‌شود. به عبارتی روش تدریس سنتی، معلم محور است. یعنی معلم در کلاس درس سخنرانی می‌کند و دانش‌آموزان می‌آموزند. در این روش دانش‌آموزان برای نخستین بار با مطالب جدید در کلاس درس آشنا می‌شوند و معلم در خصوص مبحث درسی جدید مطالبی را بیان می‌کند و در انتهای کلاس برای تثبیت درس در ذهن دانش آموز و تکرار آن در منزل تکالیفی را برای آن ها در نظر می گیرد. اما روش های تدریس نوین به سمت تعاملی شدن پیش می‌روند به‌طوری که بر فعالیت دانش آموز در کلاس تاکید دارند و معلم تنها سخنران کلاس نیست. در این نوع از روش‌های تدریس علاوه بر این‌که معلم از وسایل و امکانات آموزشی متعددی استفاده می‌کند، توانمندی‌ها و علایق دانش آموزان را نیز مد نظر قرار داده و تلاش می‌کند از آن در امر آموزش استفاده نماید که این امر باعث ایجاد یادگیری پایدارتری در دانش آموز می‌شود.

یکی از انواع روش‌های تدریس نوین که در دهه اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته "روش تدریس معکوس" یا " کلاس معکوس"است. در این روش معلم قبل از کلاس اسلایدهای آموزشی، فیلم و سایر محتوای درسی که از قبل آماده نموده است را در اختیار دانش آموزان قرار می‌دهد تا آن‌ها قبل از کلاس با محتوای درس جدید آشنا شده و با استفاده از منابع ارائه شده آن را فرا بگیرند. به بیان دیگر یادگیري وارونه تغییر فضاي آموزشی از کلاس به فضاي یادگیري فردي و ارائه محتواي درسی خارج از کلاس است. کسب اطلاعات جدید و آموزش در منزل و تکالیف درسی درکلاس انجام می شود. مدرس نوار ویدیویی از کلاس درس تهیه و ضبط می کند و در اختیار فراگیران قرار می دهد طوري که آنان در هر کجا و هر زمان به آن دسترسی داشته باشند و آن‌ها را قادر می سازد که در کلاس درس آمادگی بهتري داشته باشند .حال در کلاس درس دانش آموزان فرصت دارند تا تکالیف خود را به صورت فردی یا گروهی انجام داده و حین یادگیری فعال و مشارکت با سایرین، مشکلات خود را توسط معلم خود برطرف نمایند. از این طریق علاوه بر این‌که مطالب ارائه شده در کلاس برای دانش آموزان تازگی ندارد، با مرور مطالب آموخته شده، یادگیری پایدارتری در آن‌ها اتفاق می‌افتد. این نوع روش تدریس به دانش آموز فرصت می‌دهد تا محتوای آموزشی که در اختیار دارد را بارها و بارها مرور نموده و فیلم‌های آموزشی را با دقت مشاهده نماید. طرفداران آموزش معکوس معتقدند دانش آموزان در این روش تدریس درگیری عمیق‌تری با محتوای ارائه شده در کلاس درس دارند و دانش آموزان نیز پاسخ بهتری به این نوع آموزش می‌دهند.از مزایای مدل تدریس وارونه می توان به تعامل بیشتر معلم و دانش آموز، بازخورد همزمان در کلاس، خودیادگیری دانش آموز با توجه به نیاز و فهم عمیق تر درس اشاره نمود.

این روش تدریس نیز مانند سایر روش‌ها نیاز به داشتن طرح درس، برنامه‌ریزی و تعیین اهداف درس دارد و پس از آن مهمترین بخش، آماده سازی فایل‌های ویدئویی مورد نیاز برای قسمت های مختلف درس است. این فایل‌ها هم می‌توانند توسط معلم تهیه شوند و هم معلم می‌تواند از فایل‌های ویدئویی مناسب موجود در اینترنت استفاده نماید. با این روش دانش آموز نیز ترغیب می‌شود که به بازیابی سایر منابع اطلاعاتی موجود در اینترنت بپردازد که انجام آن به یادگیری و آموزش او کمک می‌کند. در اختیار داشتن محتویات درس قبل از شروع کلاس و مطالعه آن ها، به مثابه داشتن معلم خصوصی است زیرا هر لحظه که دانش آموز در فهم مطلبی دچار مشکل شود با مراجعه به فایل ها و مرور چند باره آن‌ها می‌تواند مشکل خود را تا جایی که ممکن است برطرف نموده و علاوه بر آن در کلاس درس نیز فرصت دارد تا با انجام تکالیف ارائه شده در کلاس، ابهامات خود را برطرف نماید. این در حالی است که در روش تدریس سنتی، دانش آموز با توجه به آن‌چه که در کلاس درس درک نموده- صحیح یا غلط- تکالیف خود را در منزل انجام می‌دهد.

  

. برای مثال در آموزش شیوه‌های جستجو در اینترنت، جستجو در انواع پایگاه‌های اطلاعاتی و یا آموزش استفاده از نرم افزارهای مختلف، معلم می‌تواند قبل از شروع درس فایل‌های آموزشی مربوطه را تهیه نموده و در روز اول کلاس آن‌ها را در اختیار دانش آموزان قرار دهد و از آن‌ها بخواهد قبل از شروع هر کلاس فایل‌های مربوطه را مطالعه نموده و با آمادگی قبلی در کلاس حاضر شوند و تکالیف ارائه شده توسط معلم را در کلاس انجام دهند که سبب ایجاد تعامل بیشتر بین معلم و دانش آموزان و و دانش آموزان با یکدیگر می‌شود. انجام تکالیف به صورت گروهی کمک می‌کند دانش آموزانی که در بخشی از درس مشکل دارند با دوستان خود مشورت نموده، از آن‌ها آموخته و به آن‌ها بیاموزند که تکرار دانسته ها موجب تثبیت آن در ذهن می شود.

 

از طرف دیگر با توجه به گسترش روزافزون تکنولوژی و دسترسی عموم مردم خصوصا قشر جوان و دانش آموز به فناوری‌های جدید اطلاعاتی و ارتباطی می‌توان آموزش را بر پایه این فناوری‌ها قرار داد و از قابلیت‌های آن در امر آموزش بهره برد. امروزه با همگرایی ارتباطات، اطلاعات و تکنولوژی، شاهد گسترش ابزارهای ارتباطی چون تبلت ها و تلفن های همراه هوشمند هستیم که از طریق آن‌ها مطالعه و دسترسی به اطلاعات، محدود به زمان و مکان خاصی نیست و در هر لحظه و هر کجا می‌توان به اطلاعات مورد نیاز دسترسی داشت. از این امکانات می‌توان در عرصه یادگیری و آموزش استفاده نمود.  

منابع

 ثناگو، اکرم، فرشته عراقیان مجرد و لیلا جویباری,۱۳۹۴. کلاس وارونه؛ شیوه‌ای جدید و مناسب برای درس روش تحقیق. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی ۱۵(۵۵):۴۴۲-۴۴۳.